نخ دندان برای کودکان؛ از چه سنی شروع کنیم و چگونه انجام دهیم؟
باقی ماندن مواد غذایی و پلاک بین دندانها میتواند باعث پوسیدگی، التهاب لثه و بوی بد دهان کودک شود.
در این مقاله میگوییم از چه سنی باید برای کودک نخ دندان استفاده کرد، چه نوع نخ دندانی مناسبتر است و والدین چطور میتوانند این کار را درست و بدون اذیت شدن کودک انجام دهند.
خلاصه سریع برای والدین در مورد استفاده کودک از نخ دندان
- اگر دندانهای کودک به هم چسبیدهاند و مسواک به فضای بین آنها نمیرسد، زمان استفاده از نخ دندان شروع شده است. در بیشتر کودکان، والدین باید این کار را انجام دهند یا حداقل تا چند سال به کودک کمک کنند، چون کنترل نخ دندان برای کودک کار سادهای نیست.
- برای شروع، نخ دندان دستهدار یا کمانی معمولاً انتخاب راحتتری است؛ چون استفاده از آن برای والدین آسانتر است و کودک هم کمتر اذیت میشود. بهتر است نخ دندان روزی یکبار، با فشار ملایم و بدون آسیب زدن به لثه انجام شود.
- اگر هنگام استفاده از نخ دندان، لثه کودک کمی خونریزی کرد، ممکن است به دلیل التهاب لثه یا فشار زیاد باشد ولی چندان اهمیتی ندارد. اما اگر خونریزی ادامهدار بود، کودک درد داشت یا بین دندانها گیر غذایی و بوی بد دهان زیاد دیده میشد، بهتر است معاینه توسط دندانپزشک کودک انجام شود.
از چه سنی باید برای کودک نخ دندان استفاده کنیم؟
در بسیاری از کودکان، این زمان حدود ۳ تا ۴ سالگی است؛ یعنی وقتی بیشتر دندانهای شیری روییدهاند و تماس بین دندانها بستهتر شده است.
البته این سن برای همه کودکان یکسان نیست. بعضی از کودکان به دلیل فاصله بیشتر بین دندانهای شیری، تا مدتی نیاز جدی به نخ دندان ندارند؛ اما اگر غذا بین دندانها گیر میکند یا دندانها به هم چسبیدهاند، بهتر است والدین استفاده از نخ دندان را شروع کنند.
کودکان معمولاً تا چند سال نمیتوانند نخ دندان را بهدرستی و با کنترل کافی انجام دهند. به همین دلیل، والدین باید در این کار به کودک کمک کنند. در بیشتر موارد، کودک از حدود ۹ سالگی به بعد میتواند کمکم استفاده از نخ دندان را یاد بگیرد، اما تا زمانی که مهارت کافی پیدا نکرده است، نظارت و کمک والدین ضروری است.
چه نوع نخ دندانی برای کودک مناسبتر است؟
برای بیشتر کودکان، نخ دندان دستهدار یا کمانی انتخاب راحتتری است؛ چون استفاده از آن برای والدین سادهتر است و کودک هم معمولاً کمتر اذیت میشود. اگر فاصله بین دندانها کم است، نخ دندان نازک یا مومی میتواند راحتتر بین دندانها حرکت کند و فشار کمتری به لثه وارد کند.
نخ دندان معمولی هم قابل استفاده است، اما والدین باید بتوانند آن را با کنترل کافی بین دندانها حرکت دهند. مهمتر از نوع نخ دندان، این است که استفاده از آن آرام، منظم و بدون فشار زیاد به لثه انجام شود.
استفاده از نخ دندان در کودکان دارای ارتودنسی
در کودکانی که ارتودنسی ثابت دارند، تمیز کردن بین دندانها کمی سختتر است؛ چون براکتها و سیم ارتودنسی میتوانند باعث گیر کردن غذا و پلاک شوند. در این شرایط، نخ دندان معمولی بهتنهایی همیشه راحت استفاده نمیشود و بهتر است از ابزارهای کمکی مثل نخ دندان مخصوص ارتودنسی، نخکش دندان، مسواک بیندندانی یا واترفلاسر استفاده شود.
برای نخ دندان، ابتدا باید نخ با کمک نخکش از زیر سیم ارتودنسی عبور داده شود و سپس فضای بین دو دندان بهآرامی تمیز شود. این کار ممکن است در ابتدا زمانبر باشد، اما با تمرین سادهتر میشود. اگر کودک نمیتواند این کار را درست انجام دهد، والدین باید کمک کنند یا از متخصص ارتودنسی بخواهند روش مناسب را آموزش دهد.
نکته مهم این است که ابزارهایی مثل مسواک بیندندانی یا واترفلاسر میتوانند به تمیز شدن اطراف براکتها کمک کنند، اما جایگزین کامل نخ دندان بین دندانها نیستند. انتخاب ابزار مناسب بهتر است با توجه به سن کودک، نوع ارتودنسی و میزان فاصله بین دندانها انجام شود.
آموزش مرحلهبهمرحله استفاده از نخ دندان برای کودک
برای استفاده از نخ دندان، ابتدا کودک را در حالتی بنشانید که سر او ثابت و دهانش بهخوبی قابل مشاهده باشد. بهتر است این کار را جلوی آینه انجام دهید تا کودک هم مراحل را ببیند و احساس آرامش بیشتری داشته باشد.
اگر از نخ دندان معمولی استفاده میکنید:
- حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر نخ دندان جدا کنید.
- دو سر نخ را دور انگشتان خود بپیچید تا کنترل بهتری داشته باشید.
- نخ را بهآرامی بین دو دندان کودک وارد کنید.
- نخ را با فشار به لثه نزنید؛ چون ممکن است باعث درد یا خونریزی شود.
- بعد از ورود نخ، آن را به شکل حرف C دور کناره دندان قرار دهید.
- با حرکت آرام بالا و پایین، سطح کناری دندان را تمیز کنید.
- همین حرکت را برای دندان کناری هم تکرار کنید.
- برای هر فضای بیندندانی، از قسمت تمیز نخ استفاده کنید.
اگر از نخ دندان دستهدار استفاده میکنید:
- نخ را آرام بین دندانهای کودک قرار دهید.
- با حرکت کنترلشده، دو طرف فضای بیندندانی را تمیز کنید.
- نخ را با فشار وارد لثه نکنید.
- اگر نخ بین دندانها گیر میکند یا کودک درد دارد، کار را متوقف کنید و روش انجام را بررسی کنید.
در هر دو روش، هدف این است که پلاک و مواد غذایی بدون فشار زیاد از بین دندانها خارج شود.
اگر کودک با نخ دندان همکاری نکند چه کنیم؟
اگر کودک در ابتدا با نخ دندان راحت نیست، کار را از چند دندان شروع کنید و بهمرور تعداد دندانها را بیشتر کنید. بهتر است نخ دندان را زمانی انجام دهید که کودک خسته، خوابآلود یا بیحوصله نیست.
برای کاهش مقاومت کودک، اجازه دهید مراحل کار را در آینه ببیند یا ابتدا روی دست خودش نحوه حرکت نخ را امتحان کند. میتوانید این کار را به بخشی از روتین شبانه تبدیل کنید تا کودک بداند بعد از مسواک، نوبت تمیز کردن بین دندانهاست.
اگر کودک هنگام استفاده از نخ دندان درد دارد، لثهاش زیاد خونریزی میکند یا هر بار بهشدت مقاومت نشان میدهد، بهتر است دندانپزشک کودک روش انجام کار و وضعیت لثهها را بررسی کند.
اشتباهات رایج هنگام استفاده از نخ دندان برای کودک
برای اینکه نخ دندان باعث درد، خونریزی یا مقاومت کودک نشود، بهتر است از این اشتباهات رایج جلوگیری کنید:
- وارد کردن نخ دندان با فشار زیاد: فشار زیاد میتواند باعث درد، خونریزی لثه و ترس کودک از نخ دندان شود.
- استفاده از نخ دندان فقط هنگام گیر کردن غذا: نخ دندان فقط برای خارج کردن غذا نیست؛ بلکه باید بهصورت منظم و ترجیحاً روزی یکبار انجام شود.
- تنها گذاشتن کودک خردسال برای نخ دندان: کودکان معمولاً تا زمانی که مهارت کافی پیدا نکردهاند، به کمک یا نظارت والدین نیاز دارند.
- بیتوجهی به درد یا خونریزی مداوم: اگر کودک هر بار هنگام استفاده از نخ دندان درد دارد یا لثه او خونریزی میکند، نباید این موضوع را نادیده گرفت.
چه زمانی باید به دندانپزشک کودک مراجعه کنیم؟
اگر کودک هنگام استفاده از نخ دندان درد دارد، لثه او بهطور مداوم خونریزی میکند یا بوی بد دهان با مسواک و نخ دندان بهتر نمیشود، بهتر است توسط دندانپزشک کودک معاینه شود.
همچنین اگر غذا مرتب بین دندانهای کودک گیر میکند، دندانها خیلی به هم فشردهاند یا والدین نمیدانند چه نوع نخ دندانی برای کودک مناسبتر است، معاینه میتواند کمک کند روش درست مراقبت از دندانها مشخص شود.
نکته آخر : چطور نخ دندان را به عادت روزانه کودک تبدیل کنیم؟
نخ دندان برای کودک قرار نیست یک کار سخت یا استرسزا باشد. وقتی این کار کوتاه، آرام و در زمان مشخصی از روز انجام شود، بهمرور برای کودک عادی میشود و مقاومت او کمتر خواهد شد.
بهتر است والدین در شروع مسیر، بیشتر روی ایجاد عادت تمرکز کنند تا کامل انجام دادن همه مراحل. اگر کودک هنگام استفاده از نخ دندان درد دارد، همکاری نمیکند یا لثه او مرتب خونریزی میکند، بهتر است به جای فشار آوردن، از دندانپزشک کودک راهنمایی بگیرید.
مقالات پیشنهادی بین المللی درباره نخ دندان
در صورت علاقه مندی به مطالعه بیشتر درباره “نخ دندان” و موارد مرتبط میتوانید از مقالات معتبر زیر استفاده کنید :
سوالات متداول درباره نخ دندان برای کودکان
آیا دندان شیری هم به نخ دندان نیاز دارد؟
بله. اگر دندانهای شیری کودک به هم نزدیک یا چسبیده باشند، ممکن است مسواک نتواند فضای بین آنها را کامل تمیز کند. در این شرایط، استفاده از نخ دندان به پیشگیری از پوسیدگی بیندندانی کمک میکند.
از چه سنی باید برای کودک نخ دندان استفاده کنیم؟
زمان شروع نخ دندان به سن دقیق کودک بستگی ندارد؛ بلکه به فاصله بین دندانها مربوط است. هر زمان دندانهای کودک کنار هم قرار گرفتند و غذا بین آنها گیر کرد، بهتر است نخ دندان را وارد روتین بهداشت دهان کودک کنید.
نخ دندان معمولی بهتر است یا نخ دندان دستهدار؟
برای بیشتر کودکان، نخ دندان دستهدار راحتتر است؛ چون کنترل آن برای والدین سادهتر است و زمان کمتری میگیرد. نخ دندان معمولی هم قابل استفاده است، به شرطی که با فشار زیاد وارد لثه نشود.
چند بار در روز باید برای کودک نخ دندان استفاده کرد؟
معمولاً روزی یکبار کافی است. بهترین زمان، شبها بعد از مسواک زدن یا قبل از خواب است؛ چون مواد غذایی و پلاک باقیمانده بین دندانها تمیز میشود.
اگر هنگام نخ دندان لثه کودک خونریزی کرد، چه کنیم؟
خونریزی خفیف ممکن است به دلیل فشار زیاد یا التهاب لثه باشد. نخ دندان را آرامتر انجام دهید، اما اگر خونریزی تکرار شد یا کودک درد داشت، بهتر است دندانپزشک کودک او را معاینه کند.
آیا کودک میتواند خودش نخ دندان بکشد؟
کودکان معمولاً تا چند سال به کمک یا نظارت والدین نیاز دارند. حتی اگر کودک بخواهد خودش این کار را انجام دهد، بهتر است والدین مطمئن شوند فضای بین دندانها درست تمیز شده است.
اگر کودک نخ دندان را قورت داد، خطرناک است؟
قورت دادن مقدار کمی نخ دندان معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما نباید این اتفاق به عادت تبدیل شود. هنگام استفاده از نخ دندان، کودک را تنها نگذارید و از نخ دندان با اندازه مناسب استفاده کنید.
